Za kilka dni rozpoczęcie nowego roku akademickiego. Już klasycznie w związku z tym przedstawiam finansowanie nauki ze środków NCN. Tym razem jednak charakter wpisu jest nieco inny, gdyż dane z NCN prezentowane na Statystyki nie zostały zaktualizowane za 2025. Ciągle widnieje tam napis, że „Dane są aktualne na dzień 05.12.2024 r.”. Nie mogę zatem wykorzystać przygotowane uprzednio kodu, który stosowany był w poprzednich edycjach wpisu, czyli dla:
- https://ekordo.pl/finansowanie-nauki-ncn-edycja-2024/
- https://ekordo.pl/finansowanie-nauki-ze-srodkow-ncn-edycja-2022
- https://ekordo.pl/finansowanie-nauki-ze-srodkow-ncn-edycja-2020
- https://ekordo.pl/finansowanie-nauki/
Także tym razem można się było wesprzeć jedynie sprawozdaniami NCN. Więc jak to było w tym 2025 roku.
Rok 2025: więcej wniosków, mniej decyzji o finansowaniu
W naborach zakończonych w 2025 r. złożono 12110 wniosków, wobec 10503 w 2024 r. To wzrost o 15,3%. W konkursach rozstrzygniętych w 2025 r. zakwalifikowano natomiast 2038 wniosków, wobec 2252 rok wcześniej, czyli o 9,5% mniej. Wnioski składane i rozstrzygane w jednym roku nie muszą oczywiście należeć do tych samych edycji, więc z tych dwóch wielkości nie można wyliczać rocznego wskaźnika sukcesu. Sprawozdanie NCN za 2025 r. oraz sprawozdanie za 2024 r. zawierają definicje i szczegóły, także odsyłam.
| Wskaźnik | 2024 | 2025 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Wnioski w naborach zakończonych w roku | 10 503 | 12 110 | +15,3% |
| Wnioski zakwalifikowane w konkursach rozstrzygniętych w roku | 2252 | 2038 | −9,5% |
| Badania, staże, stypendia i działania realizowane na podstawie trwających umów | 9415 | 9292 | −1,3% |
| Środki przeznaczone na finansowanie realizowanych umów | ponad 1617 mln zł | blisko 1687,58 mln zł | wyższa kwota* |
* Sprawozdanie za 2024 r. podaje wartość zaokrągloną jako „ponad 1617 mln zł”.
Jaki podział pieniędzy miedzy grupy nauk?
Zsumowałem kwoty przyznane w 2025 r. w sześciu konkursach ujętych w tabeli 3 sprawozdania NCN: MAESTRO, SONATA BIS, OPUS 28 + LAP/Weave, SONATA, OPUS i PRELUDIUM. Dodałem osobno konkurs MINIATURA z tabeli 4.
W tym ściśle określonym koszyku siedmiu konkursów przyznano łącznie 1784,1 mln zł. Nie jest to suma wszystkich konkursów NCN, ponieważ pomija inne instrumenty krajowe i międzynarodowe. W tym zakresie NZ odpowiada za 43,7% kwoty, ST za 41,5%, a HS za 14,8%.
Presja w konkursach
O tak jest szczególnie widoczna w OPUS 29 i PRELUDIUM 24. W OPUS rozstrzygniętym w listopadzie 2025 r. finansowanie otrzymały 344 z 2538 zgłoszonych projektów, o wartości 636,1 mln zł; wskaźnik sukcesu wyniósł 13,55%. W PRELUDIUM było to 369 z 2506 projektów, na 61,6 mln zł, przy wskaźniku 14,72%. Oznacza to, że w obu konkursach większość wniosków pozostała bez finansowania.
Warto zwrócić uwagę również na MINIATURĘ: w 2025 r. do finansowania wybrano 628 z 1946 wniosków, przyznając 25,23 mln zł; wskaźnik sukcesu wyniósł 32%. Ten konkurs wspiera mniejsze działania przygotowujące do kolejnych badań, dlatego jego wyższy wskaźnik nie jest prostym odpowiednikiem szans w OPUS.
Geografia transferu środków
W poprzednich edycjach śledziłem pozycje uczelni, podział środków między grupy nauk oraz różnice regionalne. Obraz wieloletni jest czytelny: największe ośrodki naukowe zachowują mocną pozycję, a wynik pojedynczej uczelni potrafi się wahać wraz z rozstrzygnięciem kilku dużych projektów. Brakujące dane za 2025 teraz na to nie pozwalają. Nie mniej NCN podaje, że w szerszym okresie 2011–2025 z województw mazowieckiego i małopolskiego pochodziło łącznie 42,8% złożonych wniosków i 50% projektów zakwalifikowanych do finansowania (odpowiednio 31,6% i 18,4%). Z kolei wskaźniki sukcesu badaczy z wielkopolskiego i dolnośląskiego wynosiły odpowiednio 22% i 23%, przy średniej krajowej 21%. To dane dla lat 2011–2025.
Podobna ostrożność jest potrzebna przy ocenie Politechniki Częstochowskiej. We wcześniejszym wpisie pokazywałem jej pozycję wśród uczelni technicznych za okres 2011–2024. Bez zaktualizowanego zestawienia według jednostek nie da się rzetelnie dopisać wyniku za 2025 r. ani ogłosić nowego miejsca w rankingu.
Podsumowując
W 2025 r. na realizację 9292 trwających badań i działań NCN przeznaczyło blisko 1,688 mld zł, w tym ponad 550 mln zł na badania prowadzone przez młodych naukowców. Równocześnie liczba wniosków w zakończonych naborach wzrosła, a liczba wniosków wybranych w rozstrzygnięciach spadła. To uzasadnia pytanie o zdolność systemu do finansowania dobrych pomysłów, choć sam spadek liczby decyzji nie przesądza o przyczynach: zmieniają się kalendarz i struktura konkursów, koszty projektów oraz dostępne budżety. Stąd też szykowane zmiany: Rada NCN wprowadza zmiany w zasadach udziału w konkursach grantowych
Całej społeczności akademickiej życzę roku, w którym będzie miejsce na ambitne pytania, rzetelną pracę i współpracę między ludźmi oraz dyscyplinami. Studentkom i studentom życzę ciekawości wykraczającej poza program zajęć, młodym badaczkom i badaczom odwagi w rozwijaniu własnych pomysłów, a wszystkim zespołom naukowym czasu i warunków potrzebnych do ich sprawdzenia.
Życzę też uznania osobom, które organizują codzienną pracę uczelni i wspierają realizację badań. Niech nadchodzący rok przyniesie wartościowe projekty, dobre relacje i satysfakcję z osiągnięć, których nie da się opisać samą kwotą grantu. Dobrego roku akademickiego!
