Finansowanie nauki NCN (edycja 2024)

To już kolejna odsłona cyklu wpisów o finansowaniu badań podstawowych realizowanych ze środków Narodowego Centrum Nauki (NCN). Standardowo przed startem kolejnego roku akademickiego, na Politechnice Częstochowskiej będzie to już 76 inauguracja. Tyle lat liczy sobie nasza Alma Mater.

Z cyklu wpisów o finansowaniu badań ze środków NCN ukazały się następujące wpisy:

Top10 (najbogatsza w granty) jednostek naukowych

Na wykresie pokazano pozycje w rankingu (Top 10) według łącznej kwoty pozyskanej z grantów NCN w latach 2013–2024.

Pierwsza trójka, od kilku lat to: Uniwersytet Jagielloński wraz z Collegium Medicum, Uniwersytet Warszawski oraz Uniwersytet im Adama Mickiewicza z Poznania. W 2023 r. na czwartą pozycję wrócił Uniwersytet Wrocławski, utrzymując ją także w roku 2024. W tym okresie sukcesywnie do góry pięła się Politechnika Wrocławska awansując z pozycji siódmej na piątą. Generalnie pozycje od 4 do 10 charakteryzuje częsta rotacja – głównie między takimi jednostkami jak AGH, PW, PWr, UMK, UG oraz UW. Przegranym 2024 roku jest Instytut Biologii Doświadczalnej im. N. Nenckiego, który wypadł poza pierwszą dziesiątkę. Jego miejsce zajął Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk.

Większość z tej listy to oczywiście uniwersytety, choć z grona politechnik zaznaczyć trzeba obecność Politechniki Wrocławskiej oraz Warszawskiej, a także AGH.

Za rok 2024 pierwsze trzy jednostki (Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet im. A. Mickiewicza) pozyskały 30% z łącznej sumy wszystkich grantów NCN przydzielonych jednostkom z pierwszej dziesiątki. W stosunku do lat poprzednich wystąpił zatem kolejny spadek w ujęciu procentowym, udział TOP3 maleje, natomiast wśród pozycji 4-10 mamy większą dyfuzję pieniędzy – co oznaczać może, że rośnie rola uczelni z tych miejsc. Trzeba mieć jednak na uwadze to, że pojedyncze duże rozstrzygnięcia potrafią przesunąć uczelnię o kilka pozycji w rankingu.

W 2024 r dotacja dla NCN wynosiła ponad 1,643 mld zł, co oznacza, że na działalność agencji przeznaczone było 5,2% budżetu krajowego na szkolnictwo wyższe i naukę, tu zaplanowano bowiem 31,349 mld zł.

Granty w podziale na dziedziny nauk

NCN udziela grantów w jednej z trzech podstawowych dziedzin nauki. Dziedziny te to:

HS – Nauki Humanistyczne, Społeczne i o Sztuce
ST – Nauki Ścisłe i Techniczne
NZ – Nauki o Życiu

Dwie dziedziny (NZ, ST) dominują wartościowo i poruszały się mniej więcej w tym samym rytmie aż do 2022 roku. Rok 2023 przyniósł zmniejszenie finansowania badań w dziedzinie nauk ścisłych i technicznych. Generalnie w okresie 2023-2024 mamy do czynienia ze spadkiem finansowania badań ze strony NCN. O ile w dziedzinie nauk o życiu mamy utrzymanie mniej więcej stałej wartości finansowania, to już w przypadku nauk ścisłych oraz humanistycznych widać wyraźne zmniejszenie. Wykres daje podstawę do stwierdzenia, że sygnał trwałego wzmocnienia „life sciences” w portfelu NCN jest trwały.

Struktura pozyskiwania środków z NCN przez rodzaje jednostek badawczych także uległa zmianom w ostatnich dwóch latach. Po chwilowym wzroście obserwowanym w 2022 r w przypadku jednostek naukowych PAN ilość środków przez nie pozyskana uległa zdecydowanemu zmniejszeniu w latach 2023 oraz 2024. Z kolei największą ilość środków pozyskują uczelnie wyższe i poziom pozyskanych środków w 2024 r. wrócił do poziomu tego z 2022 r.

Kwoty przypadające na województwo i na mieszkańca danego województwa

Poniższe mapki przedstawiają kwoty grantów NCN przypadające na poszczególne województwa. Cały czas utrzymuje się dominująca pozycja mazowieckiego (Warszawy) i małopolskiego (Krakowa). Na mieszkańca województwa mazowieckiego z grantów NCN trafiło w 2024 r 91,96 zł, natomiast na mieszkańca województwa małopolskiego 110,85 zł.

W przypadku mieszkańca województwa śląskiego kwota ta to jedynie 13,15 zł.

Miejsce Politechniki Częstochowskiej w rankingu uczelni technicznych

Na przestrzeni lat 2011-2024 Politechnika Częstochowska pozyskała 30,7 mln zł, co lokuje ją na dziesiątym miejscu, czyli słowem mówiąc zamykamy Top10 w tej kategorii.