Poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu

Gminy w Polsce są zobowiązane do osiągania określonych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Poziomy te wynikają z prawa krajowego implementującego unijne dyrektywy. W ostatnich latach nastąpiły zmiany zarówno w wymaganych poziomach, jak i metodyce ich obliczania. Jak będzie widać z zamieszczonych niżej danych wielu samorządom trudno jest osiągnąć wymagane limity, co grozi sankcjami finansowymi.

Poziomy do osiągnięcia i podstawy prawne

Podstawowe akty prawne w tym zakresie to:

Zgodnie z Art. 3b. 1. Gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej:

35 % wagowo – za rok 2023;
45 % wagowo – za rok 2024;
55 % wagowo – za rok 2025;

i za każdy kolejny rok począwszy od 2026 r. rośnie nam ten wskaźnik o kolejny 1% aż do 2035 roku, w którym ten wskaźnik powinien osiągać wartość 65%. Wskaźnik, jak widać, wyrażany jest jako procent, i określa stosunek masy odpadów komunalnych poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia do łącznej masy odpadów komunalnych powstałych (wytworzonych) na terenie gminy.

Wzór do obliczenia tego wskaźnika określony został w podanym wyżej rozporządzeniu, gdzie również dookreślono co powinno zostać zaliczone do mianownika a co do licznika.

Nadmienić należy, że podany sposób liczenia jest nową metodyką, która została wprowadzona w 2021 r.

Czy gminy mają problem z osiąganiem wymaganych poziomów?

Dane jakie w tej chwili posiadamy są danymi za rok 2023. Za ten rok gminy były obowiązane do osiągnięcia wskaźnika na poziomie 35%. Czy się to udało i gdzie? – wystarczy zerknąć na poniższą mapę i odnaleźć swoją gminę.

Z danych zamieszczonych na mapce (dosłownie jedynie z kilku gmin nie udało się uzyskać danych) możemy stwierdzić, że:

Średnia globalna wartość dla wszystkich gmin to: 36,57 %

Średnia wartość wskaźnika wg marszałków województw:

Dolnośląskiego – 33,58%
Kujawsko-pomorskiego – 35,78%
Lubelskiego – 44,28%
Lubuskiego – 31,23%
Mazowieckiego – 37,79%
Małopolskiego – 41,27%
Opolskiego – 37,39%
Podkarpackiego – 38,79%
Podlaskiego – 33,57%
Pomorskiego – 40,49%
Warmińsko-mazurskiego – 30,30%
Wielkopolskiego – 36,91%
Zachodniopomorskiego – 27,40%
Łódzkiego – 32,63%
Śląskiego – 32,03%
Świętokrzyskiego – 43,61%

Gmina z najmniejszym wskaźnikiem to:

Gmina Zduńska Wola (Gmina Miejska) – 4,72 %

Gmina z największym wskaźnikiem to:

Gmina Radzyń Podlaski (Gmina Wiejska) – 88,19 %

I teraz najciekawsze – liczba gmin, które nie osiągnęły wymaganego poziomu dla roku 2023 to 952 gminy.

Zatem wielu gminom w Polsce nie udaje się osiągać ustalonych progów. Jakie są tego przyczyny, pewnie różne, acz z pewnością zaliczyć do nich można:

niewystarczający poziomu segregacji u źródła, w tym kulejącą edukację,
niewydolną infrastrukturę sortowniczą,
niski stopień odzysku odpadów biodegradowalnych,
brak rynków zbytu na niektóre surowce wtórne.

I pewnie Państwo do tej listy chętnie dorzucicie swoje propozycje, zapraszam w komentarzach.

Podsumowując

Poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia w gminach polskich określone są zarówno przez regulacje unijne, jak i szczegółowe akty krajowe. Wymagane wartości rosną, a metodyka wyznaczania wskaźnika stała się bardziej surowa w ostatnich latach. Wiele gmin zmaga się z trudnością w osiąganiu ustalonych limitów, co wymaga dalszych działań modernizacyjnych w systemach gospodarki odpadami oraz wzmacniania edukacji ekologicznej mieszkańców.